Osmanlı… Kimilerine göre bir asr-ı saâdet, kimilerine göre bir asr-ı mutlâkıyet. Osmanlı’nın asr-ı saâdet olduğunu söyleyenler bir yana, biz, Osmanlı’nın bir asr- mutlâkıyet olduğunu söyleyenlerle ilgili bir beyin idmanı yapacağız.

Osmanlı Beyliği, Devleti ve İmparatorluğu, 623 yıllık tarihinin tamamında, dünyanın en dikkat çekici devlet yapısı olmayı başardı. Medeniyet alanında Türk ve İslâm uygarlığının zirvesi oldu. Yönetim alanında ciddî eleştiriler ve hatalar olsa da, bu kadar uzun süre bir devleti yaşatmayı başarmak, yönetim alanında da oldukça başarılı olunduğunun göstergesi.

Osmanlı’ya klasik bir bakış açısı ile bakacak olursak, şöyle diyebiliriz. Pâdişâhların, kesin, güçlü ve otorite olduğu, tartışmasız bir mutlâkıyetin egemen olduğu; çoğu zaman dinin kullanıldığı, şerîatla yönetilen bir devlet. Peki, gerçekten böyle mi? Yani Osmanlı pâdişâhları, çok mu güçlü?

Bunun belli dönemler (Yavuz, II. Mahmûd gibi) hâricinde böyle olmadığı net bir biçimde görülmektedir. Eğer disiplinsiz bir grup olan Yeniçerilerin emriyle pâdişâhlar, sadrâzamlarını öldürebiliyorsa ve hatta pâdişâhlar öldürülebiliyorsa, demek ki pâdişâhlar, o kadar da güçlü değil.

Üç olay…

20 Mayıs 1622 akşamı şehîd edilen II. Osman.

28 Temmuz 1808 târihinde şehîd edilen III. Selim.

4 Hazîran 1876’da şehîd edilen Sultan Abdülazîz.

Üç pâdişâh, üç isim ve üç tarih. İkisi yeniçeri eseri, biri yeniçeri özentisi, meşrûtîyetçi Genç Osmanlılar’ın eseri.

Üçü de devleti, kendileri yönetmek istedikleri için şehîd edildi. II. Osman ile III.Selim’in amacı, serseri yuvası olan yeniçeri ocağını kaldırmaktı. Ayrıca II. Osman’ın devleti, devşirmelerden ayıklama, yani Türkleştirme, tek eşlilik gibi, o dönemin şartlarında radikal sayılabilecek fikirleri vardı. Sultan Abdülazîz, meşrûtîyete karşıydı. Bu fikrin, zararlı olduğunu düşünüyor ve bu yüzden de kabul etmiyordu. Daha sonradan Osmanlı-Rus Savaşı’nda (93 Harbi), Meclis-i Mebûsân’a giren Sırp, Bulgar, Rumen, Rum, Arnavut ve Ermeni kökenli bazı milletvekillerinin faâliyetlerinin, bizi nasıl zor duruma soktuğu görüldü.

Ayrıca I. İbrahim ile IV. Mustafa’nın tahttan indirilmesi ve indirildikten sonra idâm edilmeleri ve ayrıca V. Murat ile II. Abdülhamid’in tahttan indirilmeleri de Osmanlı’da pâdişâhların durumu ile ilgili önemli noktalardır.

Asıl devlet gücünü ele geçiren devşirmeler, pâdişâhları, oğullarına düşman hâle getirebildiler. Avrupalıların “Muhteşem” dediği, Kânûnî Sultan Süleyman bile bu yüzden iki oğlunu öldürebildi. Aynı şekilde II. Bayezıd ile kardeşi Cem Sultan arasındaki mücâdelede devşirmelerin rolünün, iki kardeşten fazla olduğu bilinen bir gerçekliktir.

Öldürülen pâdişâhların yanında, pâdişâhlara yeniçerilerin emriyle öldürtülen 44 sadrâzamda işin cabasıdır. İstedikleri zaman isyân eden, sadrâzam öldürten, istediklerini almak için pâdişâha saldıran ve hatta öldürebilen yeniçerilerin (devşirmelerin) ülkesinde, mutlâk bir pâdişâh yönetiminden söz etmek mümkün değildir.

Genelde tarih kitapları, bunları zayıf pâdişâhların zayıflıklarına yormaktadır. Ancak Çaldıran Savaşı’nda Yavuz Sultan Selim gibi bir hükümdârın çadırına ateş etmek neyle açıklanabilir? Gerçi Yavuz, olayın ardından konuşması ve eylemiyle gücünü kanıtlamıştır. Ancak yeniçerilere bu gücü kim ve ne vermiştir? Bu önemli bir sorudur.

Kânûnî’nin ölümünün ardından tahta geçen II. Selim’i önce İstanbul surlarının önünde durdurup, şehre sokmamak; istediklerini alıp, şehre soktuktan sonra da, aldıklarını az bulup, Topkapı Sarayı’na sokmamak neyle açıklanabilir?

Osmanlı tarihinin büyük bir kısmı, güçler arası çatışma ile geçmiştir. Bu bir tarafta devleti ve memleketi temsil eden hükümdâr, diğer tarafta ise devlet yönetimini temsil eden devşirmeler (yöneticiler ve kapı kulu askerleri) şeklindedir. Devletin son elli yılında da devreye, Avrupa’da eğitim görmüş, Mithat Paşa gibi yöneticiler başta olduğu Genç Osmanlılar (ve devamı İttihât Terâkki) girmiştir. Bunlarda yeniçerilerden geri kalmamak için Sultan Abdülazîz’i öldürmüş, yerine V. Murat’ı geçirmiş, onu da beğenmeyince, onu da indirip (bu sefer öldürmeden) II. Abdülhamid’i başa getirmişlerdir. II. Abdülhamid’le beraber pâdişâhlığın otoritesi yeniden sağlanmıştır. Ancak bu bile II. Abdülhamid’i tahttan indirilmekten kurtaramamıştır.

* * *

Cumhuriyetin güzellikleri cumhuriyetle yaşanır. Bunun için bir öncekini kötülemenin gereği yoktur. Burada kastımız olanların anlatılmaması değil, olanların doğru anlatılmasıdır. Okullarda Osmanlı’yı bir yandan güzel anlatıp, bir yandan da “astığı astık, kestiği kestik” bir dönem olarak anlatmanın sorunları, bugün yaşanıyor.

Osmanlı’yı salt din ağırlıklı bir mutlâk monarşi olarak göstermenin yanlışlığı ve aldatıcılığı ortadadır. Osmanlı’yı devşirmeci ideolojinin hâkim olduğu bir devlet yerine, dinî mutlak bir yönetim olarak sunarsanız, gün gelir, dinî değerleri yüksek olan ama yeteri kadar yüksek olmayan insanlar, kurtuluşu Osmanlı’da ararlar ve cumhuriyet yalnız kalır.

Bir süre Semerkand’da kaldım. Bu süre içerisinde Bâbûr Şah’tan haber alamadım. Yaklaşık bir yıl boyunca Şah’tan ses çıkmadı. Sonradan öğrendiğime göre bir süre Ura-Tepe’de, daha sonra da kız kardeşlerini görmek için gittiği Taşkent’te kalmış.

Semerkand’da geçirdiğim aylarda, zamanında Bâbûr Şah’ın çevresinde yer alanların şimdi nasıl Şaybak Han’ın tarafına geçtiklerini gördüm. Gerçi Şaybak Han, bunların hiçbirine değer vermiyordu ama Semerkand’ı kontrol altında tutmak için bunlardan yararlanıyordu. Bu konuda Şaybak Han’ın korkusu, şehirde Bâbûr Şah’ın destekçilerinin olması ve isyan çıkarmalarıydı. Nitekim bu korkunun eseri olarak, bir kış vakti evim Han’ın askerleri tarafından kuşatıldı. Neyse ki, evime kazdığım kuyu hayatımı kurtardı. Su çıkarmak için kazdığım kuyuya saklandım. Askerler gidene kadar bekledim ve ilk fırsatta şehri terk etmenin yollarını aradım.

Artık Semerkand’da kalamazdım. Birkaç gün Şah’ın dostlarının yanında kalmayı düşündüm. Ancak onlarında yakalandıklarını öğrenince bundan vazgeçtim. Başka çare yoktu. Ne yapıp edip, şehirden çıkacaktım. Şah zamanında şehirdeki gizli geçitlerin çoğunun yerini öğrenmiştim. Gerçi şimdi o geçitler, Şaybak Han’ın askerlerince tutulmuş olabilirdi ama başka çare yoktu.

İlk seçenek olarak Bâbûr Şah’ı şehirden çıkarttığımız geçide yöneldim. Geçidin girişinde birkaç tane nöbetçi vardı ama onları etkisiz kılmak pek zor olmadı. Artık şehirden çıkmıştım. Ama nereye gidecektim? Şah’tan hiç haber gelmemişti. Demek ki pek iyi durumda değildi. Bir an önce onu bulmalıydım. Bunun için kız kardeşlerinin bulunduğu ve Şah için nispeten güvenli olan Taşkent’e gitmeye karar verdim ve yola çıktım.

Semerkand ile Taşkent arası atla üç günlük yoldu. Hızla yol alırsam iki günde kat edebilirdim. Ancak yol, buna müsait değildi. Çünkü yol boyunca Şaybak Han’ın askerleri yağmaya çıkıyordu. Bunlara görünmemek gerekliydi. Sessizce giderek, hiçbir yerleşim birimine uğramadan yoluma devam ettim. Donmuş olan Ceyhun suyunu geçtikten sonra artık kendimi güvende sayabilirdim. Yola çıktıktan bir hafta sonra Taşkent’e geldim. Bir an önce Şah’ı bulmak istiyordum. Bu amaçla saray yakınlarındaki görevlilerden birine Şah’ı sordum. Benim hırpânî kılığımdan şüphelenmiş olacak ki, beni bir odaya kapattı. Birkaç saat orada kaldım. Beni oradan Şah’ın kendisi çıkardı.

Semerkand’daki durumu, bütün yönleriyle Şah’a anlattım. Eski yakınlarının şimdi nasıl Şaybak Han’ın etrafında döndüğünü ve bu yüzden çok sayıda destekçisinin şu an zulüm altında olduğunu anlattım. Bu durum karşısında Şah üzüldü.

Geldiğimden itibaren iki haftayı Taşkent’te gezinerek ve Şah’la konuşarak geçirdim. Uzun zaman aradan sonra rahat bir ortamdaydık. Bu arada aynı zamanda çok iyi bir şair olan Şahım, şu beyti söyledi:

Korku ve sıkıntıdan çıkıp rahatı bulduk;

Yeni bir hayat ve yeni bir dünya bulduk.[1]

Yeni bir hayat ve yeni bir dünya bulmuştuk ama bu rahatlığın uzun süreceğini sanmak saflık olurdu. Nitekim Hazreti Peygamber’in hicretinin 907. yılında[2] Şaybak Han’ın Hocand suyunu buz üzerinden geçip, Biş-Kend’e akına çıktığını duyduk. Adamlarımız azdı. Ancak Şah, buna aldırmayarak harekete geçme emri verdi. Hocend’in aşağısındaki köylere doğru yürüyüşe geçtik ve bir süre sonra Biş-Kend’e vardık. Artık ne olacaksa olsun diyorduk. Emir Timur’un soyuna sürekli kaçmak yaraşmazdı.

Biş-Kend’de iken benim çok sevdiğim bir komutan vardı. Beni yetiştiren, Şah’ın hizmetine sokan ve beni her zaman koruyan biriydi. Aynı zamanda Şah’ın da kökeltaşı (süt kardeşi) olduğu için Noyan Kökeltaş denirdi. Şaybak Han, Noyan’ı gözüne kestirmişti. Onu ortadan kaldırmak için planlar kuruyordu. Çünkü Şah’ın az adamı ile üzerine geldiğini duymuştu. Her bakımdan üstündü. Ancak kışın şiddetli soğuğu altında savaşmak çok zordu ve bunu istemiyordu. Bunun için ordunun en etkili komutanı olan Noyan’ı ortadan kaldırmaya karar verdi. Bunun içinde Mü’min isimli serseri ve işe yaramaz, hain bir asilzâdeyi görevlendirdi.

Mü’min, Semerkand’da iken Şah’ın emrinde idi. Şah, kenti terk ettikten sonra da Şaybak Han’ın tarafına geçmiş ama Şah ile de bağlantısını kesmemişti. Şaybak Han’da bundan dolayı Mü’min âdeta bir casus gibi kullandı. Taşkent’e geldiğim sırada bu durumu Şah’a anlattım ama Şah’ın, kişisel sevgisinden yararlanarak kurtulmayı başardı. En sonunda Şaybak Han, ulak aracılığı emrini ilettikten sonra Mü’min, Noyan Kökeltaş’ı zehirleyip uçurumdan aşağı attı. Şah, bu olaydan dolayı Mü’min’i idam ettirdi ama Şaybak Han, fırsattan yararlanıp Semerkand’a dönmüş, bizim hareketimiz ise sonuçsuz kalmıştı.

Bir süre kente girmek istemedim. Taşkent yakınlarında kendime küçük bir çadır kurdum, vaktimi orada geçirmeye başladım. Çünkü artık yorulmuştum, sıkılmıştım. Şah, bu durumu anladı. Aslında o da, bütün bu yozluklardan, ihânetlerden sıkılmıştı ama onun başka şansı yoktu. O Emir Timur’un torunuydu ve devletin başında olması gerekirdi. Zaten beni istediği zaman bulurdu ya da çağırtırdı.

O sıkıntılı dönemimde bana Sâdî Şirâzî’nin üç beyti ışık oldu. Şah, bir çeşmenin taşına bunları yazdırtmış. Bende o beyitleri kendi kendime sürekli söyleyip durdum.

Bu çeşmede, bizden evvel birçok insanlar nefes aldılar;

Sonra göz açıp kapayıncaya kadar göçüp gittiler.

Yiğitlik ve kuvvetle dünyayı zapt ettik;

Fakat birlikte mezara götüremedik.

Mezara hiçbir şeyi götüremedik. Şu an tahtımız bile emânet. El elinde, misâfiriz sarayda…

Bu durumda “benim çocuğum neden şehit oldu” diyebilen insanlarımızın varlığını yadırgamamak ve bilakis anlamaya çalışmak lazımdır. Çünkü meydana gelen bu psikolojik zemin, terör örgütünün yaptıkları kadar bizim de yapamadıklarımızla ilgilidir. Şimdi siz söyleyin lütfen...Böyle bir süreç ve sonuç karşısında bölücü başının hangi tarihte serbest kalacağının bir önemi var mıdır?

Dr. Kürşad Zorlu'nun yazısı

http://www.yg.yenicaggazetesi.com.tr/yazargoster.php?haber=14566

Yabancı yönlendirmeli soykırım muhabbetleri
Önceki günün verdiği yorgunluktan dolayı bugün biraz geç uyanıyoruz. Birkaç gündür gördüğümüz rüya sayısında olağanüstü bir artış var. Yolculuk yorgunluğunu henüz terkedebilmiş değiliz. Saat 13.00’da Karine’yle görüşene dek birkaç gündür ihmal ettiğimiz internet alemini ziyaret edelim diyoruz.