Fatih ALPARSLAN
Türkçe, Çin ve Avrupa ile Rus-Arap ülkeleri arasında 40 dilcikten oluşmuş 200 milyondan çok kişinin ana dilidir. Türkçe için 40 kadar dilime bölünmüş yazı dili kullanılmaktadır. Bu dilimler arasında en çok konuşulanı Batı Türkçesi içindeki Türkiye ve Azerbaycan Türkçesidir. Her ikisi ise tercüman olmadan anlaşılabilir düzeyde olup tek dil olarak birleştirilmesi mümkündür. En çok konuşulan Türk dilcikleri olan Türkiye, Azerbaycan ve Özbek Türkçeleri içinde Farsça, Arapça büyük bir orana sahiptir. Bu sebeple Eski Türk diline en yakın Sibirya, Altay, Kazak, Kırgız v.b. Türkçenin dilcikleri ile Batı Türk dilcikleri anlaşılabilirlik için uzak kalmıştır.
Türk lehçe( veya diyalekt)lerini Çin dil ailesi ile karşılaştırma yapmak gerekir. Çin dil ailesinin içinde bir bütünlük göstermediği, ayrı düşen taraflarının Türk lehçelerine oranda daha çok olduğu belirtilmektedir. Buna karşılık günümüzde Türk dili farklı dil gibi birleşemez olarak Azerice, Türkçe, Türkmence diye bölünmüş şekilde iken Çince ise bütünmüş gibi sunulmaktadır. Standart Çince, Ortak lehçe olarak kullanılan Mandarin dili 800 milyona yakın konuşanı ile Çin’de en çok konuşulan Çin dilidir. Çin’in resmi dili Mandarin dilinin Pekin Çincesi esas alınarak düzenlenmiştir. Çinliler ise Çince olmayan Mandarin yerine yaygın söz manasına gelen Putonghua tabirini kullanmaktadırlar. Günümüzde Mandarin ile Putonghua farklı bir mana ifade eder. Putonghua resmi dili ifade ederken Mandarin ise Çin’deki en yaygın lehçeyi ifade etmektedir. Neredeyse 400 milyona yakın Çin’deki diğer Çinliler ise birbirinden çok ayrı Vu, Kantonca, Min, Jin, Şiang, Hakka, Gan gibi çok sayıda lehçeler ile konuşmaktadır. Bunun yanında Çinliler yazı dilleri ile konuşma dillerini tam olarak ayırmışlardır. Sonuç olarak Çin dil ailesi standart Çince ile bölünmekten kurtarılmış ve yazı dilinde ortaklık sağlamış bir haldedir.
Makale yazılmaktadır.
Bulaklar
Çince Konuşma Kılavuzu http://turkish.cri.cn/1/more/1265/ZTmore1265_9.htm
