DTA liderleri
Dünya Türkleri Asamblesi (DTA) LİDERLERİ
“Ord.Prof.Dr.Ermentay SULTANMURAT"
Günümüzde DTA dünyadaki tüm Türkleri birleştirici tek bağımsız kurumdur. Esas faaliyet alanı Türk Dünyası birliğini gerçekleştirecek esasların hayatta uygulanması, her Türk insanına bugün ve gelecekte layıklı ve hak ettiği refaha ve konuma sahip olması için Toplumsal Gelişimin Türk Modelini uygulamaktır.
DTA tarihçesi 1990'da Moskova'da yapılan Doğu Halkları 1. Kurultayından başlar. Bu tarihten sonra bu kurum Türk Halkları Asamblesi (THA) olarak adlandırılmıştır.
- Bu kurultaya başkanlığı Kazak Türkleri şairi Oljas Süleymenov ve Almaz Estekov yapmıştır.
İlk başta Türk Halkları Asamblesi daha sonra ise Dünya Türkleri Asamblesi olarak adı değişen kurum 1990–2007 tarihleri arasında beş kurultay gerçekleştirmiştir.
- İkinci kurultay 1991'de Kazan'da (Asamblenin Genel Başkanı olarak bilim adamı Rafael Muhametdinov seçilmiştir);
- Üçüncü kurultay 1993'te Çeboksarı'da (Asamblenin Genel Başkanı Çuvaş Halk Hareket Partisi temsilcisi Vyaçeslav Timofeyev;
- Dördüncü kurultay 1997'de İzmir'de (Asamblenin Genel Başkanı olarak İlmi Umerov);
Beşinci kurultay 2007 tarihinde Kazakistan'ın Çimkent şehrinde (Asamblenin Genel Başkanı olarak Ord. Prof. Dr Ermentay Sultanmurat seçilmiştir) düzenlenmiştir.
Bu kurultaylarda (2., 3., 5.) DTA 3 program kabul etmiştir.
1. Program: "Anti-emperyalizm ve Anti-koloniyalizm, Millet ve İnsan Hakları Esasında Türk Birliği". Bu programın esas temeli "Demokrasi ve Milli Bağımsızlıktır. Din ise kültür ve ahlakının koruyucusudur. THA bu programında Türk Halkları arasında siyasi, toplumsal ve kültürel ilişkilerin pekişmesi için net mekanizmalar sunmuştur.
2. Programda Türk halkları Batı demokrasisini olduğu gibi kopyalayıp uygulamanın yerine, Türk milli dünya görüşüne, tarihi ve manevi yapısına, töresine uygun demokrasinin Türk modelinin oluşumu meselesi işlenmiştir.
Diğer bir husus da Türk Dünyası'nın Batı etkisinden korunmasıyla birlikte İslam dünyasının etkilerinden de dikkatli davranılması vurgulanmıştır. Diğer bir deyişle, Türk Dünyası bu iki gücün elindeki bir oyuncak, bir silah fonksiyonuna düşmemeliydi. Bunun yerine Türkler bu iki gücün yanı sıra üçüncü güç olarak jeo-siyasette kendi rolünü oynamalı ve kendi görevini yerine getirmeliydi.
THA'nin birinci ve ikinci proje fikir babaları Tatar Milli hareketinin temsilcileri Rafael Muhametdinov, Raşad Amirhanov, Rafael Hakimov ve Rifat Sadıkov. XXI. yüzyılın başında Türk Dünyası yeni ideoloji icat etme meselesiyle yüz yüze gelmiştir. Bu arayış küreselleşme sürecinde Türk Milleti'nin kendini koruması için bir ihtiyaçtı. Türkler Küresellileşme sürecinde obje değil subje fonksiyonunda olmalıdır.
Küreselleşme sürecinin şuan ki dilimi Batı-Hıristiyan dünyasının etkisinde gerçekleşmekte olduğu sır değildir. Kürselleşmenin çok yönlü olması için Türkler Türk uygarlığını sunmalıdır.
Türk dünyasındaki politik, sosyo-ekonomik şartların değişkenliğini dikkate alarak, 3. Programda politik ve jeopolitik hususlar değil, Türkçülüğün manevi, kültürel ve sosyo-ekonomik hususlarına önem verilmiştir.
Program şu gibi maddeler sunulmuştur:
1. Türk Dünyası'nın maneviyatı ve dünya görüşü esaslarının yapılması ve canlandırılması. Bu esas Türk dili, kültürü ve sanatına dayalı dünya görüşünü ve felsefesini temsil etmelidir.
2. Bu İslamiyet ve Hıristiyanlık öncesi Türk felsefesinin çağdaş deşifresi olacaktır. Böyle bir manevi esas olmadan Türk Dünyası'nın ideolojik birleşmesi ve birliği mümkün olmayacaktır. (programı hazırlayan Rafael Muhammetdinov)
3. Türk Dünyasının ortak iletişim dili olarak "Anatürkçe"yi oluşturmak. (Hazırlayan Ord. Prof.Dr. Bahtiyar Karimov).
4. Türk Dünyasında toplumsal, sosyal ve ekonomik yeni modelin oluşturulması. Günümüzdeki zor ekonomik durumdan kurtulmanın tek yolu piyasa ekonomisinin çift faktörlü modelidir. Bu model müesseslerin yönetim ve işletmeciliğinde en etkin model olarak şu an yüzlerce gelişmiş devletler tarafından uygulanmaktadır. Bugün Çin ekonomik başarılara bu model sayesinde ulaşmıştır.
5. Bu modelin en büyük özelliği işçi ve işverenin tek kişide birleşmesidir. İşçi ve işverenin istek ve arzuları işyerinin gelişmesi neticesinde gelişebilir. Bu iki faktör birleşmesinden ortaya çıkan ekonominin modelini "Piyasa Ekonomisinin Çift faktörlü Modeli" olarak adlandırılır. Bu model gerçekleştirildiği zaman Türk demokrasinin çağı başlanacaktır. (projeyi hazırlayan Ord. Prof. Dr. Ermentay Sultanmurat).
Günümüzde DTA bünyesinde Ortatürk-Anatürk Uluslararası Dil Enstitüsü faaliyet göstermektedir. Toplumsal gelişimin Türk Modeli, Türk Kültürünü Geliştirme ve Yükseltme Merkezleri çalışmaktadır.
Bunun yanı sıra DTA Türk toplumsal ve kültürel hayatında aktif faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Özellikle Türk Dünyasında barış, anlaşma ve dostluk ilişkilerin Pekişmesine büyük önem vermektedir.
DTA çalışmaları Türk milliyetçilerin çalışmalarıyla desteklenmekte ve finansal desteğe ihtiyaç duymaktadır.
Günümüzde DTA iki adet kitabın yayınlamak için sponsor aramaktadır:
1. Türkizm ve Pantürkizm (Rusça. Yazar: S. Çervonnaya );
2. Türkskii Poyas Evraziiskoy Stabilnosti (Rusça. Yazar: DTA)
DÜNYA TÜRKLERİ ASAMBLESİ (DTA) LİDERLERİ
Biz DTA'nin ilk kurucu başkanları ile şu an ki genel başkanları hakkında söz etmeyi uygun bulmaktayız.
Şüphesiz ki, DTA faaliyetleri Türk milliyetçilerinin çalışmalarına dayanır. Bu şahsiyetlerin her biri hakkında ayrı ayrı yazılar yazılabilir. Örnek olarak, gönüllü olarak hiç bir maddi çıkar gözetmeden Anatürkçe'nin oluşumunda çalışmalara başlayan Tatar kızını veya aslen Karakalpakistanlı olup, şu an Kırım'da yaşamakta olan ve birkaç yaşayan ve kaybolma safhasında olan Türk lehçelerini bilen ve bu bilgisini Anatürkçe'nin oluşumunda esirgemeyen değerli kardeşlerimizi zikredebiliriz. Ayrıca DTA'nin 5. Kurultayına tüm zorlukları aşarak gelen ve önemli teklifleri sunan Kumuk kardeşlerimizin delegasyonu ayrı bir dikkate değerdir.
Biz burada hayat ve kaderinden endişe duyduğumuzdan dolayı birçok dava arkadaşlarımızın eşsiz çalışmaları hakkında maalesef bahsedemiyoruz. Demokrasi normlarına uygun olarak ve elimizden geldiği kadar insanlık ve Tanrı tarafından verilen Tük hakları doğrultusunda çalışmalarımızı sürdürmemize rağmen gene de bizim yok olmamızı isteyen güçler mevcuttur. Örneğin, DTA 5. kurultayına yola çıkan birçok delegeler "bazı nedenlerden dolayı" etkinliğe katılamamıştır. Katılanların birçoğu ise memleketlerine döndükten sonra istihbarat teşkilatları tarafından çok ciddi sorguya alınmıştır.
DTA liderleri hakkında bahsederken Oljas Süleymenov gibi dünyaca ünlü şahsiyetlerin hayatı hakkında detaylara girmedik, ancak daha az tanılan şahsiyetler hakkında daha genişçe bilgi vermeye çalıştık.
1. Oljas SÜLEYMENOV
Sovyetler Birliği Doğu Halkları 1. Kurultayı'nın uyumlaştırıcısı ve kurucu başkanıdır. Şair, yazar, politikacı. Kazak Türküdür. 18 Mayıs 1936 tarihinde Almatı'da doğmuştur. 1959'da Kazakistan Devlet Üniversitesi Jeoloji Bölümü, A.M. Gorki Edebiyat Enstitüsü (1961) mezundur.
1962–71 tarihlerinde "Kazahstanskaya Pravda" gazetesi edebiyat bölümünde gazeteci, "Kazakhfilm" sinema stüdyosunda senaryo ve redaksiyon bölümü başkanı, "Prostor" gazetecilik bölümü başkanı, 1971–81 yıllar arasında Kazakistan Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu Genel Sekreteri olarak çalışmıştır. 1972'den beri Kazakistan'ın Asya ve Afrika Yazarlarıyla İlişkiler Bölümü Başkanı, 1981–83 tarihlerinde Kazak SSC Sinema Devlet Komitesi Başkanı, 1989'da "Nevada-Semey" Hareketinin Başkanı olmuştur.
1990'da yardımcısı A. Estekov ile birlikte Moskova'da Doğu Halkları Kurultayını düzenlemiştir. Bu oluşum 1991'de Türk Halkları Asamblesi olarak değiştirilmiştir. Toplumsal ünü Moskova tarafından şiddetli tenkide uğradığı "AZiYA" adlı eseri sayesinde kazanır.
Günümüzde UNESCO'da Kazakistan Temsilcisi olarak diplomasi ve bilimsel araştırma çalışmaların sürdürmektedir.
2. Rafael MUHAMMETDİNOV
Türk Halkları asamblesi'nin (THA) 1. Genel Başkanıdır.[ SSCB Doğu Halkları 2. Kurultayında (Kazan, 1991) kurumun adı Türk Halkları Asamblesi olarak değişmiş ve Genel Başkan olarak R. Muhametdinov seçilmiştir] (1991-1993). Bilim adamı ve düşünür. Tatar Türküdür. 4 Mayıs 1947 tarihinde doğmuştur. 1974'de Leningrad Üniversitesi Doğubilimleri Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunudur.
1981'e kadar Leningrad'ta turizm sektöründe tercüman olarak çalışmıştır. 1981'den itibaren Tataristan Bilimler Akademisi araştırma görevlisi olarak, 1996'dan beri Tataristan Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Ş.Marcani Tarih Enstitüsü Toplumsal Düşünce Tarihi ve İslami Bilgiler Bölümünde çalışmaktadır.
Esas araştırma alanı Tatar Milliyetçiliği ve Türkçülük ideolojisidir.
Eserleri:
1) Türkçülüğün Teşekkülü ve Gelişmesi. Kazan, 1996.
2) Millet ve Devrim. (??. Yüzyıl İlk Yarısında Tatar Toplumunda Milli
İdeanın Transformasyonu), Kazan, 2000
3) Sovyet Sonrası Tataristan'da ideolojik ve Politik Akımlar (1991–2006), Kazan, 2006.
Ayrıca Tatar Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Rusça ve İnglizce dillerinde birok makaleleri yayınlanmıştır.
1997'de "Yusuf Akçura ve Ziya Gökalp: Türkçülüğün Oluşumu(1870–1030)" konulu doktora tezini savunmuştur. Tataristan'da Marcani Tatar Kültür Merkezinin kurucusu, "İttifak" Milli Bağımsızlık Partisi Kurucu Genel Başkanı(1990), THA 1.Programı, DTA 3. Programının ve15 Eylül 1991'de cumhurbaşkanlarına, devlet yöneticilerine, kurumlara ve Türk Halklarına gönderilen THA Manifestosunun yazarıdır. Bu manifestonun ana konusu Türk Devletler Birliği'nin (TDB) oluşumudur. 1991–1992 tarihlerinde Almatı'daki, Mahaçkala'daki ve Nalçik'teki THA liderler toplantısının uyumlaştırıcısı ve katılımcısı görevini üstlenmiştir. Kasım 1991'de İstanbul'da düzenlenen Ortak Türk Alfabesi 1. Sempozyumun delegesidir.
Haziran 1992'de New York'ta düzenlenen Dünya Türkleri Konferansına katılmış ve Dünya Türkleri Komitesi Üyesi olarak seçilmiştir. 1993–2007 tarihleri arasında düzenlenen TÜDEV kurultaylarına düzenli olarak katılmıştır. 4 Kasım 2007'den beri DTA Yönetim Kurulu üyesidir. ABD, Türkiye, BDT ve diğer ülkelerde Türkçülük konulu birçok konferans ve kurultaylara katılmıştır.
3. Viyaçeslav TİMOFEYEV
THA 2. Genel Başkanı (1993-1997). 3 Nisan 1950'de Çuvaşistan Cumhuriyeti, Urmat İlçesi Çubaevo'da dünyaya gelmiştir. Çuvaş Türküdür. S.V. Kuraşov Tıp Enstitüsü (1973), Çeboksarı Marksizm-Leninizm Üniveristesi, Propaganda Fakültesi (1975), İ.N.Ulyanov Çuvaş Devlet Üniversitesi Ekonomi Fakültesi(1993) mezunudur.
Tıp doktoru, iktisatçı ve felsefecidir. Tıp enstitüsünü tamamladıktan sonra çeşitli devlet sağlık merkezlerinde çalışmıştır.
1994–1998 yılları arasında Çuvaşistan milletvekili ve Çuvaşistan Yerel Yönetim ve Devlet Kurumları Komite Başkanı olarak görevlerde bulunmuştur.
1998–2004 tarihlerinde Çuvaşistan Karate Federasyonı Genel Başkanı, 2004'ten beri Rusya Karate Federasyonu Yönetim Kurulu üyesidir.
1991–1993 yıllar arasında DTGB yönetim kurulu üyesi olmuştur.
1993–1997 THA Genel Başkanı, 1994–1998 Çuvaşistan Milli Kongre yönetim Kurulu üyesi,
1998–2008 tarihleri arasında Çuvaşistan Milli Kongre Başkan Vekili olarak çalışmıştır.
1998'de Çuvaşistan Cumhurbaşkanı adayı olmuştur. V. Timofeyev Çuvaş Türkleri milli şuuru ve maneviyatının yükselmesi, Çuvaş dilinin gelişmesi, Çuvaş Türkleri milli kültürünü koruma ve canlandırma, Çuvaş Türkleri ile diğer Türk topluluklar arasında kardeşlik ilişkilerinin gelişmesinde aktif faaliyet göstermektedir.
Çuvaş Türkleri din ve inanç farklılığına rağmen V.Timofeyev gibi aydın politikacılar sayesinde bugüne ve geleceğe net adımlarla ilerlemektedirler.
4. İlmiUMEROV
DTA 3. Genel Başkanıdır. (1998–2007). 3 Ağustos1957'de Özbekistan Fergana Vilayeti Taşlak köyünde dünyaya gelmiştir. Tatar Türklerindendir.
1980'de Andican Devlet Tıp Enstitüsünden mezun olduktan sonra 1988'e kadar sağlık merkezinde doktor, 1990–1994 tarihlerinde ise işletmeci olarak çalışmıştır.1994'den beri Kırım Otonom Cumhuriyeti Yüksek Radası'nın milletvekilidir.1994–1997 Kırım Hükümeti Başbakan vekili, 2000–2002 tarihlerinde Bahçesaray Kaymakam 1.Yardımcısı, 2002-2005'lerde Kırım Otonom Cumhuriyeti Yüksek Radası Başkan Vekili olmuştur.
Siyasete ilk adımlarını Kırım Tatarları Milli Hareketi Merkez Komite üyesi(1989–1991) olarak atmıştır. 1998'deİzmir'de gerçekleşen DTA 4. Kurultayında DTA Genel Başkanı olarak seçilmiş ve aynı tarihte kurum uluslararası statü kazanmıştır.
1999'da İlmi Umerov başkanlığında Dombay'da (Kuzey Kafkasya) DTA liderler konseyi toplanmıştır. Şuan İlmi Bey Bahçesaray şehrinin Valisi olarak görev yapmaktadır.
KAYNAK: http://www.uihaf.org
